Strona Główna 
Podlaskie Zapomniane kultury: Tatarzy /cz. II - kultura i zwyczaje/
Podlaskie Zapomniane kultury: Tatarzy /cz. II - kultura i zwyczaje/
Zapomniane kultury: Tatarzy /cz. II - kultura i zwyczaje/
Artykuł jest II z cyklu
"Zapomniane kultury: Tatarzy"
Pierwsza tatarska ludność muzułmańska przybyła do Polski w XV wieku. Obecnie w Polsce funkcjonuje 6 gmin muzułmańskich, z czego dwie (w Bohonikach i Kruszynianach) można uznać za tradycyjnie tatarskie. Liczbę Tatarów szacuje się na około 5 tysięcy, ale tylko niewielka część z nich do dzisiaj kultywuje tradycje grupy.
Przez lata wierzenia tatarskie uległy lokalnym wpływom i tradycjom. Imam, czyli przywódca religijny, nazywany jest obecnie mułłą. Mężczyzn od kobiet w meczecie dzieli cienka ścianka z oknem, zasłoniętym firanką. Azan, czyli nawoływanie na modlitwę następuje z minaretu, natomiast przed laty osoba nawołująca (muezin), chodziła wzdłuż ulic we wsi tak, by każdy mógł ją usłyszeć i udać się na modlitwę we właściwym czasie. Jałmużna została przez Tatarów uproszczona do zwyczaju rozdawania słodyczy i słodkich bułek, szczególnie podczas świąt. Są one wcześniej poświęcone i rozdawane wszystkim uczestnikom obrzędu. Zwyczaj ten nazywamy sadogą. Od XVI wieku, głównie przez sytuację polityczną w Polsce, Tatarzy zaprzestali pielgrzymowania do Mekki na rzecz małych pielgrzymek do pobliskich miejsc świętych, np. grobu Ewelija Kontusia w Łowczycach (dzisiejsza Białoruś).
Najważniejsze święta tatarskie to: RAMAZAN BAJRAM (Święto Zakończenia Postu). Rozpoczyna się modlitwą, w której biorą udział mężczyźni. Później dzielą się sadogą, a po powrocie do domu spożywają uroczyste śniadanie ze swoją rodziną. Po południu wszyscy udają się na groby bliskich, by tam modlić się za ich dusze. Cały okres świąteczny trwa trzy dni, podczas których Tatarzy ubrani są w odświętne stroje. KURBAN BAJRAM to święto na pamiątkę ofiary, jaką Abraham chciał złożyć ze swojego syna Izaaka. Gmina zabija baranka lub woła i wspólnie spożywa. Po uroczystościach wszyscy udają się na cmentarz. Wszystkie uroczystości trwają cztery dni. NADANIE IMIENIA NOWORODKOWI, czyli azan. Noworodka kładzie się ubranego na biało, zwróconego w stronę Mekki na stole, gdzie leżą już Koran, świece, chleb, sól i woda. Imam recytuje modlitwę, w trakcie której wypowiada imię dziecka. Następnie chwyta je za wskazujący palec i siedmiokrotnie recytuje wyznanie wiary. Potem, trzymając dziecko na rękach recytuje azan i do lewego ucha dziecka kammet (inny rodzaj nawoływania). ŚLUB. Dzisiaj coraz bardziej popularne są małżeństwa międzyreligijne, przez niewielki rozmiar tej grupy. Mimo tego podejmowane są próby swatania młodych Tatarów na balach i warsztatach. Ślub rozpoczyna się od wspólnej modlitwy mężczyzn i imama w domu pana młodego. Następnie wszyscy udają się do domu panny młodej, gdzie odbywa się właściwa ceremonia zaślubin. Za stołem, zakrytym białym obrusem, ozdobionym mirtem, świecami, wodą, chlebem i solą siada imam, a na baranim kożuchu młodzi, zwróceni twarzami w stronę Mekki. Następnie zaharemia się (okrywa głowę welonem) pannę młodą i imam, a później goście składają młodym życzenia. Następnie orszak weselny przenosi się do domu pana młodego, gdzie odbywa się huczne wesele. POGRZEB. Zmarłego układa się na marach i obmywa (guśl). Nos i uszy nieboszczyka zatyka się watą, ciało zawija w płótno (sawan). Przy przykrytym zielonym całunem zmarłym odprawia się całą noc modlitwy. W interesie rodziny jest, by modlących było jak najwięcej, dlatego opłaca się najuboższych w gminie. Pogrzeb odbywa się dnia następnego. Zmarłego układa się do grobu bez trumny, a jego głowa zwrócona jest w kierunku Mekki. Po 40dniowych modlitwach za zmarłego, rodzina urządza stypę. Na wszystkie powyżej opisane święta tatarskie obowiązywały również świąteczne potrawy. Na stole świątecznym nie mogło zabraknąć kołdunów, bielusz, pierekaczewników oraz cybulników. Do tego podawano napój, który współcześnie wyszedł już z użycia. Była to syta, czyli woda z miodem. Tatarzy bezwzględnie wierzyli w istnienie duchów: złych (fiereje) i dobrych (dżinny). W gruncie rzeczy duchy tatarskie były odbiciem cech ludzkich. Ciężkie schorzenia miały być wywoływane przez złe duchy, które przeniknęły do ciała chorego, dlatego znachorstwo było w tej grupie ściśle połączone z magią. Fałdżejowie, czyli znachorzy, swą wiedzę dziedziczyli po przodkach. Tatarzy wierzyli dodatkowo w moc czasu. Poszczególne dni tygodnia czy daty miały przypisaną jedną bądź drugą moc i dlatego w odpowiednie dni powinno, bądź nie powinno podejmować się pewnych czynności. Tak samo ważne było dla Tatarów pismo arabskie, któremu do niedawna przypisywali moc magiczną: nosili ze sobą dwa rodzaje amuletów, czyli skrzyneczek ze wojami pisma. Były to duajki i hramotki. Obecnie większość tych obyczajów to rodzaj cepelii. Co roku organizowane są warsztaty kultury tatarskiej, jak i letnia szkoła. 
WYZNACZ TRASĘ:     |
 |
Komentarze
Kanał RSS z komentarzami do tego postu.