Żaden przewodnik turystyczny i album fotograficzny nie jest w stanie w pełni oddać krajobrazu
i klimatu południowo wschodnich krańców Polski sprzed II połowy XX wieku.
Dla zainteresowanych tym "zaginionym światem" mamy dobrą wiadomość!!!
Jest jeszcze szansa, aby uzyskać odpowiedź na pytania dotyczące przeszłości tego regionu -
w wolny weekend trzeba się wybrać do Skansenu w Sanoku, gdzie odtworzono klimat dawnego Podkarpacia... a kilka dziesięcioleci temu było tam nieco inaczej, niż teraz...
SKANSEN, CZYLI MUZEUM BUDOWNICTWA LUDOWEGO
Muzeum Budownictwa Ludowego (bo tak brzmi pełna nazwa obiektu) jest położone na prawym brzegu Sanu, w części Sanoka zwanej Białą Górą. Na jego terenie zgromadzono blisko 150 obiektów budownictwa drewnianego z terenu południowo-wschodniej Polski, odtwarzając tym samym typowe układy zabudowy wsi i zagospodarowania zagród podkarpackich z okresu od XVII do XX wieku.
PO CO TO WSZYSTKO?
Do 1947 roku przez tereny Podkarpacia przebiegała granica etniczna pomiędzy ludnością polską
i ruską (ukraińską), a tym samym pomiędzy wyznawcami kościołów: rzymskokatolickiego
i greckokatolickiego.
Po wojnie, w wyniku konfliktów wewnętrznych i związanych z nimi wysiedleniach, obszar Bieszczadów, Beskidu Niskiego i przyległych Pogórzy został całkowicie oczyszczony z ludności ruskiej, która w okresie międzywojennym na obszarach wiejskich stanowiła zdecydowaną większość. Efektem tych wysiedleń, oprócz całkowitej depopulacji, było pozostawienie przez wysiedlonych obiektów zarówno kultury materialnej, jak i duchowej (cerkwie i znajdujące się w nich ikony),
które przedstawiały ogromną wartość materialną i muzealną.
Niestety, mienie to, będące prawdziwym skarbem kultury pogranicza polsko-ruskiego, ulegało zniszczeniu w wyniku jego celowej dewastacji, kradzieży i zapomnienia. Jego zabezpieczenie
i przechowanie dla potomnych stało się więc palącym problemem, a do tego celu znakomicie nadawała się idea skansenowska. Tak oto rozpoczęto prace nad Muzeum Budownictwa Ludowego, które otwarto w 1958 roku. Ale na tym historia skansenu się nie kończy - obiekt wciąż się rozwija,
a "muzealni" specjaliści nieustannie pracują nad wiernym oddaniem charakteru dawnej, południowo-wschodzniej Polski.
WĘDRÓWKA POD "STRZECHĘ I GONT" - CO MOŻNA ZOBACZYĆ W SKANSENIE?
Obszar skansenu to obecnie 38 hektarów podzielonych na kilka sektorów odpowiadających poszczególnym grupom etnograficznym. W zasięgu badań i zainteresowań Muzeum znalazły się cztery grupy etnograficzne: Bojków i Łemków zamieszkujących górskie tereny Bieszczadów
i Beskidu Niskiego, Dolinian ze wschodniej części Dołów Jasielsko-Sanockich oraz Pogórzan (wschodnich i zachodnich) rozlokowanych na obszarze karpackich pogórzy. Nieco później dołączono jeszcze niewielką grupę ludności ruskiej, tzw. Zamieszańców, zamieszkujących niegdyś południowo-wschodnią część Pogórza Strzyżowskiego.
Spacer przez sektory skansenu to wędrówka pod "strzechę i gont" - w dawny świat kultury Bojków, Łemków, Dolinian i Pogórzan, który można odnaleźć pośród ubiegłowiecznych budynków mieszkalnych, cerkwi greckokatolickich, malowniczych kapliczek, kuźni, wiatraków
i młynów wodnych. Do wnętrza wielu budowli można zaglądnąć - w pełni urządzone
i udostępnione do zwiedzania są m.in. warsztaty rzemieślnicze: tkackie, garncarza, kołodzieja, łyżkarza, czy wikliniarza.
Jeżeli Wasze podróżnicze plany nie obejmą w tym roku skansenu w Sanoku, to nic straconego.
Do muzeum warto się wybrać pod koniec 2011r. - wtedy bowiem planowane jest otwarcie nowego sketora, w którym zrekonstruowane zostanie centrum galicyjskiego miasteczka z drugiej połowy XIX stulecia. Podróż do świata galicyjskich realiów? Może być ciekawie...
PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI
- Informacje na temat biletów oraz dni i godzin otwarcia skansenu można znaleźć
na oficjalnej stronie www obiektu.
- Na terenie skansenu funkcjonuje Gospoda pod Białą Górą - w zabytkowym,
XVIII-wiecznym spichlerzu można spróbować regionalnych potraw.
- W otwartej na terenie skansenu Galerii u Tesi można kupić rękodzieła twórców ludowych, pamiątki i wyroby artystyczne.
Podkarpackie 
